نيروى من در 1916 افتتاح شد و آن واقعا از جادهء بوشهر قبل از جنگ هم بدتر بود ولى كمپانى لينچ « 1 » دو پل روى آن ساخته و تعميرات چند ديگرى هم انجام داده و مناسب عبور قاطرهاى باربرى شده است . در دوران جنگ يك خط راه آسان‌ترى در بين كوهها كشف شد كه به منافع مشترك ايران و بريتانيا اميد است به زودى ساخته شود . راه‌آهن در دوره‌هاى اخير بكرات مسئله راه‌آهن در ايران مورد توجه قرار گرفته بود و ما قبلا اشاره‌اى به رويتر نموديم كه ميخواست در سال 1872 امتياز ساختن راه‌آهن ايران را بگيرد . سالهاى درازى تهران شكارگاه صيادان امتياز بود ، گرچه صيدى بدام نمىآوردند و تنها موفقيتى كه بدستشان افتاد همان ساختن راه‌آهن به طول چهار ميل از تهران تا بقعهء مباركهء شاهزاده عبد العظيم بود . در سال 1912 اصولا اوضاع تغيير كرد ، چه بجاى امتياز خواهانى كه بخاطر منافع شخصى طالب موافقت بودند دولتين بريتانيا و روسيه در صحنه ظاهر شدند . شكى نيست كه روسيه شايق ساختن راه‌آهن سرتاسرى ايران بود . شخص تزار باينكار مانند راه‌آهن سرتاسرى سيبرى علاقه نشان ميداد و محافل نظامى هم باميد دسترسى به بندرعباس يا چاه‌بهار به اين امر اظهار تمايل مينمودند . حكومت بريتانيا در محظور افتاده بود ، چه محققا با تاسيس راه آهنى كه در صورت بروز جنگ قشون روس را نزديك سرحدات هندوستان ميآورد مخالف بود . از طرف ديگر از مذاكرهء در اين باب نيز نمىتوانست خوددارى كند . در سال 1912 يك سوسيته براى بررسى و مطالعات مركب از نمايندگان انگليسى و فرانسوى و روسى به منظور مقبول ساختن راه‌آهن سر تاسرى ايران تشكيل و قرار شد كه مقدمتا يك رشته خطآهن از آليات واقع بر كنار راه‌آهن قفقاز در جنوب باكو تا تهران كشيده شود . بررسىهاى مربوط براى اجراى اين منظور تا اوائل جنگ امتداد يافت . علاوه بر اين طرح مهم دولت روسيه در 1913 امتياز احداث راه‌آهنى را از منتها اليه خط روسيه در جلفا تا تبريز بدست آورد و حقوق ديگرى نيز از قبيل رساندن اين خط تا قزوين و ايجاد رشته‌اى تا كنار اروميه و يك

--> ( 1 ) - Lynch .